Duur: 28 oktober 2005 - heden
Aantal: 1.366
Dapperheidsonderscheidingen: geen
Dodelijke slachtoffers: 2
Achtergronden
Door samenvoeging van Brits en Italiaans Somaliland ontstond in 1960 de Republiek Somalië, dat sindsien weinig vrede en veiligheid kent. Het land voerde oorlogen, zuchtte onder een dictatuur, viel uiteen en ging gebukt onder een strijd tussen etnische clans.
Piraterij
Door het gebrek aan eerste levensbehoeften en de afwezigheid van overheidsgezag richtten clans en criminelen in de kuststreken zich op de duizenden schepen die jaarlijks de ruim drieduizend kilometer lange kustlijn van Somalië passeren. Dat gold ook voor vissers, die noodgedwongen op pirateij overstapten om het hoofd boven water te houden. Dit was voor de Somaliërs een lucratieve en relatief risicoloze onderneming. Zeker binnen de territoriale wateren van Somalië lag de buit als het ware voor het oprapen.
Beeld: NIMH, collectie Audiovisuele Dienst Defensie/Mediacentrum Defensie
Een matroos der 2e klasse hijst een seinvlag aan boord van Hr.Ms. Evertsen.
Grip op de situatie
Geen enkele autoriteit in het gebied kreeg grip op de piraterij. Tijdens operatie Enduring Freedom trad de internationale gemeenschap voor het eerst gezamenlijk op tegen de Somalische piraterij. Op verzoek van zowel de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties (VN) als het World Food Programme (WFP) begonnen enkele landen, waaronder Nederland, alvast met nationale operaties. In dat kader zette de Koninklijke Marine in 2008 twee keer een fregat in om voedseltransporten van het WFP te escorteren.
EU-vlooteskader
Eind 2008 ontplooiden EU-lidstaten een vlooteskader voor de kust van Somalië. Op deze manier gaf de EU gaf gehoor aan de oproep van de VN-Veiligheidsraad om de Somalische piraterij in internationaal verband te bestrijden. Enkele maanden later zette ook de NAVO een eskader in. Nederland nam deel aan beide operaties.
Beeld: NIMH, collectie Audiovisuele Dienst Defensie/Mediacentrum Defensie
Een luitenant-ter-zee der 2e klasse oudste categorie (links) en de commandant van Hr.Ms. Evertsen kijken tijdens de antipiraterijmissie uit over de zeeën bij Somalië. Op de achtergrond vaart het Deense marineschip HDMS Thetis.
Het Nederlandse aandeel
De Nederlandse regering ontving in februari 2008 een formeel steunverzoek van het WFP. Het kabinet besloot tot twee keer toe een fregat ter beschikking te stellen om de voedseltransporten te escorteren. Het eerste fregat, de Hr.Ms. Evertsen, begon begin april 2008 aan haar missie en beëindigde die eind juni, toen het Nederlandse fregat het operatiegebied verliet. Van 22 oktober tot 22 december was het de beurt aan de Hr.Ms. De Ruyter.
Atalanta
De bestrijding van piraterij kreeg meer vorm nadat de VN-Veiligheidsraad hadden opgeroepen tot collectieve actie door de internationale gemeenschap. De EU kwam aan het verzoek van de VN tegemoet door een maritieme taakgroep in het leven te roepen. Operatie Atalanta begon op 8 december 2008 en had drie hoofdtaken. De taakgroep beschermde de schepen die door het WFP zijn gecharterd, beschermden de marineschepen de commerciële scheepvaart en moest het piraterij voorkomen.
Tactisch commando
Nederland stelde één fregat ter beschikking van het Europese smaldeel. Begin augustus 2009 vertrok de Hr.Ms. Evertsen naar het operatiegebied. Op 13 augustus kwam het tactische commando van de missie in Nederlandse handen. De NAVO besloot in februari 2009 een missie in het leven te roepen om de piraten actief te verstoren en te bestrijden. Vijf schepen van een NAVO-eskader in de Middellandse Zee had een reis naar Azië op het programma staan. Dat programma werd aangepast om deelname aan de antipiraterij operaties mogelijk te maken.
