2025 stond voor het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) in het teken van belangrijke ontwikkelingen en bijzondere momenten. Van het opstarten van nieuwe projecten tot het afronden van bijzondere onderzoeken, het was wederom een vruchtbaar jaar. Zowel voor het ministerie als andere vragenstellers zijn er veel informatieverzoeken afgehandeld. Vele bezoekers wisten ook hun weg te vinden naar de studiezaal, waaronder een zeer speciaal bezoek van de stichting Wensambulance. Hieronder een overzicht van de belangrijkste activiteiten en gebeurtenissen.
Onderzoeksprojecten
In 2025 zijn er verschillende belangrijke onderzoeksprojecten gestart en afgerond. Op 1 april begon het onderzoek naar de dienst- en bevelweigeraars. Daarnaast ontving het NIMH op 1 februari de officiële opdracht voor het onderzoek naar de Stay Behind-organisatie, een geheim netwerk dat in de Koude Oorlog actief was. Op 9 oktober werden de onderzoeksresultaten van het onderzoek naar de scheepsramp met de Van Imhoff gepresenteerd. De ministers van Defensie en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties boden tijdens de boekpresentatie ten overstaan van tientallen nabestaanden van slachtoffers namens het kabinet excuses aan voor het ontbreken van deugdelijke reddingspogingen en het niet eerder rekenschap afleggen over het handelen van de Nederlandse overheid.
Beeld: Mediacentrum Defensie, Fotograaf: Herman Zonderland
Auteur Maaike van der Kloet, senior onderzoeker NIMH, licht de onderzoeksresultaten toe tijdens de presentatie van 'De ramp met de Van Imhoff'.
Publicaties
Behalve talloze artikelen in onder meer Nederlandse, Britse, Amerikaanse, Duitse, Spaanse en Italiaanse tijdschriften zijn er dit jaar een aantal belangrijke publicaties uitgebracht:
- Bronbeek. Ontstaan en ontwikkeling van een militair rusthuis en museum
- En ineens was het oorlog. Meidagen 1940 in Beeld
- De ramp met de Van Imhoff en het lot van Duitse burgers in Nederlands-Indië, 1940-1945
- Jaarboek Koninklijke Marine 2023
- Coups, contracoups en constitutie. Een kwarteeuw bemoeienis van Nederland met Suriname, 1975-2000
- Op Patrouille. Voertuigen van de Koninklijke Marechaussee, 1945-2015
- Voor elkaar, altijd! 75 jaar Limburgse Jagers
- Oog voor mensen, hart voor Defensie. 80 jaar instituut Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht
Archieven & Collecties
Het afgelopen jaar werd er veel aandacht geschonken aan de beeldredactie van diverse publicaties. Daarnaast zijn er films gemaakt ten behoeve van presentaties. Met trots is de 1.500e film online gezet in de Beeldbank van het NIMH. Ook is weer een heel aantal nieuwe datasets gerealiseerd en archieven gedigitaliseerd. Hiermee is een belangrijke stap gezet richting het digitaal toegankelijk maken van belangrijke historische bronnen.
| Nieuwe datasets |
|---|
| Persoonskaarten Koopvaardijopvarenden in de Tweede Wereldoorlog |
| Nederlandse militairen in Duitse krijgsgevangenschap, 1940-1945 |
| Verlieslijst mei 1940 |
| Oorlogsvliegers |
| Nieuwe gedigitaliseerde archieven |
|---|
| 508 Nederlands-Indië contra Japan |
| 418 Nierstrasz |
| KM Persoonsdossiers 1850-1894 |
Beeld: © NIMH
Een kaart van Den Haag met de luchtverdedigingsopstellingen in de meidagen van 1940 uit het onderzoeksarchief Nierstrasz.
Nieuwe aanwinsten
Het NIMH ontving in 2025 verschillende interessante schenkingen. Daarnaast is dit jaar de basis gelegd voor een nieuwe militair-historische prentenverzameling. Er is een start gemaakt met de digitalisering van de eerste prenten. Deze collectie biedt een nieuwe dimensie en vormt een waardevolle aanvulling op de collecties van het NIMH.
Media & evenementen
Medewerkers van het NIMH verschenen het afgelopen jaar geregeld in het nieuws. Over allerlei onderwerpen gaven zij historische duiding, van de dienstplicht en de opkomstplicht tot operaties Manna en Chowhound tot militaire parades. Van opblaastank op het slagveld tot het Stay Behind-onderzoek tot verkenners, prinses Amalia en kamp Tjideng. Daarnaast verschenen er verschillende recensies over onze publicaties. Tal van medewerkers gaven acte de presence op symposia of verzorgden lezingen. Zo leverde het NIMH een inhoudelijke bijdrage aan het internationale congres van de Society for the History of War en het Seapower symposium. Ook werd in Indonesië een lezing verzorgd over het onderzoek naar de scheepsramp met de Van Imhoff. Tijdens publieksevenementen was het NIMH zichtbaar. Zo was er een stand op de Veteranendag van de Koninklijke Luchtmacht en op de DOSCO Innovatiemarkt.
Beeld: NIMH
NIMH-medewerker Arthur ten Cate gaf in het voorjaar een battlefieldtour in de voormalige VN 'Safe Area' Srebrenica in Oost-Bosnië. Het college te velde voor 35 geschiedenisstudenten van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), waar Arthur ten Cate bijzonder hoogleraar Militaire Geschiedenis is, bestond uit vier bespreekpunten rondom Srebrenica-stad en een bezoek aan het Srebrenica Memorial Center in Potocari.
Bibliotheek
In 2025 onderging de bibliotheek een grote opfrisbeurt. De tijdschriftenkasten zijn uitgebreid en de tijdschriften zijn opnieuw op alfabet geordend, waardoor het raadplegen een stuk efficiënter is geworden. Ook werden, via het Metamorfoze-project, gedigitaliseerde tijdschriften geretourneerd, terwijl nieuwe tijdschriften worden voorbereid voor digitalisering.
De studiezaal van het NIMH.
Herverpakkingsproject archieven
Op 6 oktober 2025 is het langverwachte herverpakkingsproject van de archieven van start gegaan. Dit project is bedoeld om alle archiefdozen te vervangen voor nieuwe exemplaren, en tegelijkertijd worden ze voorzien van nieuwe stickers. Een belangrijke toevoeging is de vermelding van het beheersnummer op de archiefdozen, waardoor de archieven beter geordend en makkelijker te raadplegen zijn. Het project draagt bij aan de duurzaamheid en toegankelijkheid van het archiefmateriaal.
Vrijwilligers
Ook dit jaar hebben veel vrijwilligers zich weer ingezet. Als blijk van waardering is er op zaterdag 16 augustus een bijzondere boottour georganiseerd over de Duitse tankgracht van Hoek van Holland. Deze route, die langs verschillende bunkercomplexen loopt, biedt een fascinerend inzicht in de militaire geschiedenis van het gebied. Na de tour is er gezamenlijk gegeten.
Op 10 december vond de jaarlijkse vrijwilligersbijeenkomst plaats. Dit keer stond de bijeenkomst in het teken van de recente ontwikkelingen op de Frederikkazerne en het beschrijven in MemorixMaior. Deze dag was niet alleen een gelegenheid om kennis te delen, maar vooral ook om elkaar te ontmoeten en ervaringen uit te wisselen.
Website
De website is dit jaar weer verder aangevuld met nieuwe webthema’s. Er is aandacht geschonken aan 75 jaar Korea-oorlog, Meidagen 1940 en Nederlandse militairen in Duitse krijgsgevangenschap. De Nederlandse koopvaardij tijdens de Tweede Wereldoorlog is aan bod gekomen, net als de scheepsramp met de Van Imhoff en het 80-jarig bestaan van het instituut Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht. Daarnaast is op de valreep van 2025 de digitale Encyclopedie Internationale Operaties gepubliceerd: een naslagwerk boordevol informatie over de Nederlandse deelnames aan internationale operaties de afgelopen 80 jaar.