De winter van 1944-1945 is de geschiedenis ingegaan als de Hongerwinter. In vooral het westen van het land heerste een grote voedsel- en brandstofschaarste. Een speciaal in het leven geroepen geallieerde organisatie, HQ West-Holland District (later HQ Netherlands District) onder leiding van Lieutenant-General Alexander Galloway, plande een grootschalige actie voor de bevoorrading van Nederland na de bevrijding. Vier mogelijke scenario’s, met de codenamen Placket A, B, C en D, werden uitgewerkt. Twee kaarten met ingetekend drie van de vier plannen bevinden zich in de kaartencollectie van het Nederlands Instituut voor Militaire Historie.
Plannen
De eerste kaart bevat de plannen voor operatie Placket A en B. Operatie Placket A voorzag in de aanvoer van voedsel en brandstof vanuit het zuiden van het land via de weg en verschillende binnenwateren naar Rotterdam en Utrecht. Placket B behelsde het afleveren van goederen via het kustgebied. De grote steden in het westen van Nederland zouden worden bevoorraad door met landingsvaartuigen op ‘North Beach’ ten hoogte van IJmuiden en Haarlem en ‘South Beach’ ten zuiden van Den Haag te landen.
Beeld: Wikimedia Commons
Lieutenant-General Alexander Galloway.
Voedsel uit de lucht
De snelste manier om het westen van Nederland te bevoorraden was evenwel via de lucht: operatie Placket C. Het idee was dat vliegtuigen op lage hoogte voedselpakketten zouden afwerpen. Op de tweede kaart zijn veel mogelijke afwerpterreinen ingetekend. Daarnaast staat bij verschillende steden aangegeven hoeveel ton voedsel dagelijks diende te worden gedropt en welke steden medische pakketten nodig hadden. Een overzicht van de mogelijke inhoud van de voedselpakketten is ook op de kaart te zien. Placket D, niet ingetekend op de kaarten, hield bevoorrading vanuit het oosten van het land in.
Beeld: NIMH
Kaart operatie Placket A & B.
Van plan naar praktijk
Uiteindelijk is van de oorspronkelijke plannen niet veel terechtgekomen. De voedseldroppings in het kader van de operaties Manna en Chowhound, die van 29 april tot en met 8 mei 1945 duurden, voltrokken zich op een andere manier, vooral omdat de afwerpterreinen, na contacten met de geallieerden, door de Wehrmacht werden uitgezocht. Ook de bevoorrading over de grond, in het kader van operatie Faust, verliep anders dan gepland. Ongeveer tweehonderd vrachtwagens vervoerden hierbij na het Akkoord van Achterveld op 3 mei voedsel van opslagplaatsen in Oss en Den Bosch via het neutraal verklaarde Rhenen naar het nog door de Duitsers bezette Wageningen. Vanuit deze plaats werd het voedsel verder gedistribueerd.
Beeld: NIMH
Kaart operatie Placket C.