Onder de Nederlandse militaire vliegers die bij het uitbreken van de oorlog in Nederland op 10 mei 1940 op Ypenburg zijn gestationeerd, bevindt zich de 26-jarige reserve tweede luitenant-vlieger Henri Willem (roepnaam Harry) Guyt.
Beeld: NIMH, Collectie Fotoafdrukken Koninklijke Luchtmacht
Reserve tweede luitenant-vlieger Harry Guyt in het uniform van de Luchtvaart Afdeeling/Militaire Luchtvaart, 1938-1940.
De vijand tegemoet in een Douglas
De voormalige student van de Technische Hogeschool in Delft is een van de vliegers van de op het Haagse vliegveld gestationeerde Douglas 8A-3N’s. Met een toestel van dit type stijgen Guyt en zijn waarnemer, eerste luitenant Johannes Vonk, in de vroege morgen van 10 mei 1940 op om boven Zuid-Holland de confrontatie aan te gaan met de Luftwaffe. Ongeveer anderhalf uur weten zij stand te houden tegen de Duitse overmacht. Daarna delven zij in een gevecht met vijf Messerschmitt Bf 110’s het onderspit. Een treffer in de olieleiding wordt de Douglas fataal. Guyt verlaat het vliegtuig met parachute en maakt een veilige landing bij Honselersdijk. Zijn waarnemer Vonk komt bij de crash om het leven. Hoewel Guyt zijn eenheid weer weet te bereiken, komt hij tijdens de meidagen niet meer in actie: alle Douglassen zijn in de eerste oorlogsuren neergeschoten of onklaar geraakt.
Beeld: NIMH
Een Douglas 8A-3N tijdens de mobilisatie. Harry Guyt en zijn waarnemer Johannes Vonk binden op 10 mei 1940 met dit type toestel de strijd aan met de Luftwaffe.
Verraden en tuchthuisstraf
Na de capitulatie begint Guyt vrijwel direct plannen te maken om te ontsnappen naar Groot-Brittannië. Via een tussenpersoon komt hij in contact met iemand die beweert voor de Britse geheime dienst te werken. Die ‘regelt’ dat een Brits watervliegtuig hen van een afgesproken plek zou oppikken. “Maar”, zo vertelt Guyt na de oorlog in een interview, “het bleek dat deze man niet deugde en voor de Duitsers werkte. We liepen dus zo in de armen van de Sicherheitspolizei, nog voordat we een watervliegtuig gezien hadden...” Zo belandt Guyt in oktober 1940 achter de tralies van een Nederlandse gevangenis in plaats van in Groot-Brittannië. Op 13 maart 1941 wordt zijn zaak door het Kriegsgericht in Utrecht behandeld. De rechter veroordeelt de Hagenaar tot twee jaar celstraf in het tuchthuis van Lüttringhausen.
Guyts misère is daarmee nog niet ten einde. Tijdens zijn verblijf in Duitsland komt bij het lossen van een treinwagon een zware ijzeren deur op zijn linkervoet terecht. De verwonding ziet er aanvankelijk zo slecht uit dat amputatie de enige oplossing lijkt. Een deskundige arts zorgt er echter voor dat alleen een deel van Guyts voet wordt afgezet. Voorzien van een kleine houten prothese in zijn schoen, keert hij na zijn vrijlating op 27 oktober 1942 terug naar Den Haag. Hier raakt de reserveofficier-vlieger al spoedig betrokken bij illegaal werk, zoals de distributie van de ondergrondse krant ‘Het Parool’.
Alsnog naar Groot-Brittannië
Na ruim een jaar onderneemt Guyt nogmaals een poging Groot-Brittannië te bereiken. Op 25 januari 1944 verlaat hij Nederland en via België, Frankrijk en Spanje bereikt hij – in recordtijd – al op 16 maart 1944 Engeland. In juni van dat jaar treedt hij als Flying Officer toe tot de gelederen van het Nederlandse contingent van de RAF. Met een kleine 1.100 vlieguren op zijn conduitestaat is Guyt ook volgens de destijds geldende RAF-begrippen een tamelijk ervaren vlieger. Een stoomcursus voldoet dan ook om hem voor te bereiden op het operationele werk. Die begint met het opfrissen van zijn kennis op de Airspeed Oxford. Om operationeel op de De Havilland Mosquito-jachtbommenwerper te kunnen vliegen neemt Guyt vervolgens deel aan een conversiecursus van enkele weken. Ten slotte wordt hij begin augustus 1944 overgeplaatst naar het 608 (North Riding) Squadron op het vliegveld Downham Market. Deze eenheid is slechts enkele dagen daarvoor heropgericht om deel te gaan uitmaken van de befaamde Pathfinder Force (PFF) van de RAF. Het 608 Squadron maakt binnen dit ‘elite-onderdeel’ van de Britse luchtmacht deel uit van de zogenaamde Light Night Striking Force. Deze bestaat uit een aantal Mosquitos-squadrons die gespecialiseerd zijn in het uitvoeren van stooraanvallen met 4.000 ponds bommen, zogenaamde cookies, op stedelijke centra in Duitsland.
Beeld: NIMH
Na aankomst in Engeland gaat Guyt vliegen op de De Havilland Mosquito-jachtbommenwerper bij het 608 Squadron van de RAF.
Schuilnaam
Gezien het feit dat hij al eens door de Duitse bezetter is veroordeeld vanwege ‘Feindbegünstigung’ en als geallieerd vlieger opnieuw in vijandelijke handen zou kunnen vallen, vliegt hij in de RAF onder de schuilnaam H.W. Tyrrell. Deze naam is niet toevallig gekozen. Na aankomst in Engeland logeert Guyt namelijk enige tijd bij mevrouw Noami Tyrrell om zich de Engelse taal meester te maken.
Actief boven Duitsland
Van de nazomer van 1944 tot het voorjaar van 1945 vliegt de geboren en getogen Hagenaar 46 oorlogsmissies naar Duitsland. Het vaakst staat Berlijn op de battle order. Maar liefst vijftien keer bombarderen Guyt en zijn navigator de Duitse hoofdstad. Twee keer raken zij tijdens deze oorlogsvluchten in de problemen, maar weten toch heelhuids terug te keren naar Engeland. De eerste keer vat een der motoren vlam. Het vuur kan echter worden gedoofd waarna een noodlanding op het vliegveld Manston wordt gemaakt. De tweede keer wordt de Mosquito door luchtafweer beschadigd en valt een deel van de elektrische systemen uit. Maar ook dit keer lukt het nog om Groot-Brittannië te halen.
Beeld: NIMH
Harry Guyt kort na afloop van de Tweede Wereldoorlog op het vliegveld Ypenburg.
Gevangengenomen
Dit is niet het geval in de nacht van 28 februari op 1 maart 1945. De ‘Mozzie’ van Guyt en zijn navigator, Sergeant H.J. Erben, wordt op weg naar Berlijn in de omgeving van Maagdenburg neergeschoten. Beiden weten het toestel met de parachute te verlaten. Eenmaal veilig op de grond wordt Erben gevangengenomen. Guyt weet in eerste instantie aan zijn belagers te ontkomen en trekt – ondanks zijn handicap – te voet in westelijke richting, de geallieerden tegemoet. In de buurt van Remagen loopt hij tegen de lamp en wordt hij alsnog gevangengenomen. In het ondervragingskamp Dulag Luft bij Wetzlar maakt Guyt enkele weken later de bevrijding door Amerikaanse troepen mee.
In 1946 wordt hij gedemobiliseerd en zet hij zijn carrière voort bij de KLM. Harry Guyt, drager van het Britse Distinguished Flying Cross, het Nederlandse Vliegerkruis, het Bronzen Kruis en het Kruis van Verdienste, overlijdt na een langdurige ziekte op 8 juni 1983. Hij is dan 69 jaar.